سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

277

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

شيعيان ، فقه و معتقدات خاص خود را دارند و ابو حنيفه هيچ‌گاه فقه شيعه را رواج نداد يا از ايشان تأثير نگرفت ، چنان‌كه او به استقلال رأى مشهور است . اگر ابو حنيفه بر ديدگاه‌هاى شيعه و آموزه‌هايشان بود ، آن را آشكار مىكرد ؛ زيرا وى به شجاعت و جسارت شهرت داشت ، حال آن‌كه موضع او در قبال قيام‌هاى نفس زكيه و ابراهيم ، صريح و جسورانه بود . هم‌چنين نپذيرفتن مقام قضاوت نيز در اثر گرايش وى به تشيع نبود ؛ زيرا او امر قضا را در عصر اموى هم رد كرده بود . علاوه بر اين ، وى به‌طور كلى همكارى با خلفايى را كه به نظرش ظالم مىآمدند نمىپذيرفت ، همان‌گونه كه بسيارى از علما و فقها نيز مناصب حكومتى را رد كردند و بر ابو يوسف ، صاحب كتاب الخراج خرده گرفتند كه چرا امر قضاوت را در عهد مهدى عباسى پذيرفته است . « 1 » با وجود ارتباط محكمى كه ابو حنيفه را به امام جعفر صادق عليه السّلام پيوند مىداد ، آن‌ها اختلاف‌نظر بسيارى داشتند . ابو حنيفه در مجلسى متعرض بعضى از ديدگاه‌هاى امام صادق عليه السّلام شد . اين امر موجب گرديد كه يكى از شيعيان تندرو به نام بهلول ، سر او را با كلوخى هدف قرار دهد و ابو حنيفه از وى به منصور خليفه عباسى شكايت برد . « 2 » در حقيقت ، تنها تمايلات سياسى نبود كه در روابط ابو حنيفه با اهل بيت عليهم السّلام آشكار مىشد ، بلكه ارتباط علمى نيز به وضوح ديده مىشد ، و شايد همين ارتباط علمى سبب آن تمايل سياسى بود ، و ما ديديم كه او عملا با امام زيد بن على ارتباط داشت و زيد يكى از استادان وى به شمار مىآمد ، همان‌گونه كه با عبد اللّه بن حسن پدر دو شهيد ، محمد و ابراهيم نيز ارتباط داشت و او نيز يكى از شيوخ وى شناخته مىشد . هم‌چنين ديديم كه ابو حنيفه از امام محمد باقر و امام جعفر صادق عليهم السّلام نقل روايت مىكند ، كه مسند وى شاهد اين ادعاست . « 3 »

--> ( 1 ) . او ابو يوسف است كه در دوره هارون الرشيد ، قاضى القضات شد و باكى نداشت كه هارون الرشيد را در كتاب خود ( الخراج ) نصيحت كند ؛ چون او همانند استادش ابو حنيفه پردل و جرأت بود ، اما در پذيرش مناصب عامه در دولت عباسى به دليل فقر و مسكنتش ، با ابو حنيفه اختلاف نظر داشت . ( ابن نديم ، الفهرست ، ص 286 ) ( 2 ) . براى آگاهى از مشروح مناظره‌هاى ابو حنيفه و امام صادق عليه السّلام ، ر . ك : مجلسى ، كتاب تذكرة الائمة ، ص 30 . ( 3 ) . ابو زهره ، ابو حنيفه ، ص 164 .